Kilim Nedir, Halıdan Farkı Ne? El Dokuma Kilim ve Makine Kilimi

Kilim, Anadolu'da halıdan bile önce evlere giren yaygılardan biri. Yer yaygısı, duvar örtüsü, yük örtüsü, heybe... Bugün ise hem eski el dokuması kilimler hem de makinede dokunan yeni kilimler modern evlerde yeniden çok tercih ediliyor.

Mağazada kilim soranlara önce farkı anlatıyorum, çünkü kilim halının ince bir türü değil; bambaşka bir dokuma.

Kilim ile halı arasındaki fark

Farkın özü hav.

Halı dokunurken çözgü ipliklerine tek tek ilmek atılır, ilmeklerin uçları kesilir. Halının yüzeyindeki yumuşak katman, yani hav, bu kesik uçlardan oluşur. Halı bu yüzden kalın ve yumuşaktır.

Kilim ise ilmeksiz dokunur. Desen, atkı ipliklerinin çözgülerin arasından geçirilmesiyle oluşur. Yüzeyde hav yoktur; kilim ince, düz ve hafiftir. Bu yüzden kilime "düz dokuma" da deniyor.

Bu temel farktan şu sonuçlar çıkıyor:

• Kilim halıdan çok daha ince ve hafif; kolay taşınır, kolay silkelenir.
• Hav olmadığı için toz tutmaz gibi görünür; toz yüzeyde kalır ve

kolay alınır.

• Çoğu kilimde desen iki yüzde de görülür; bazı kilimler iki taraflı

kullanılabilir.

• Ayak altında halı kadar yumuşak ve sıcak değildir.

Halının kendi içindeki doku farklarını (shaggy, peluş, bukle) merak ediyorsanız halı dokuları yazısına bakabilirsiniz.

Cicim, zili, sumak: kilim ailesi

Düz dokuma yaygıların hepsine halk arasında kilim deniyor ama teknik olarak aralarında farklar var:

• Kilim: Desen yalnızca atkı iplikleriyle oluşur. Renk değişen

yerlerde küçük yarıklar görülebilir.

• Cicim: Düz zemin üzerine desen ayrıca iplik eklenerek işlenir;

motifler zeminden hafif kabarık durur.

• Zili: Yüzey sık, ince desenlerle doludur; daha sık ve sert bir

dokuması vardır.

• Sumak: İplik çözgülerin etrafına sarılarak dokunur; daha kalın ve

sağlam bir yüzey verir.

Ev kullanımında hepsi benzer şekilde davranıyor; seçimi çoğunlukla desen ve renk belirliyor.

El dokuma kilim ile makine kilimi

Bugün kilim alırken karşınıza iki farklı ürün çıkıyor.

El dokuma kilim. Tezgahta, elde dokunmuş kilimler. Çoğu eski kilimlerdir; temizlenip onarılarak (restore edilerek) satılır. Her biri tektir, renkleri doğal olarak hafif dalgalı, kenarları el işçiliğinin izlerini taşır. Bizim Apex Kilim koleksiyonu bu türden; geleneksel Anadolu desenlerini taşıyan, restore edilmiş el dokuması kilimler.

Makine kilimi. Kilim görünümünde, makinede dokunan yaygılar. Çoğu pamuk ya da pamuk karışımı ipliktir, desenler düzenli ve tekrarlıdır. Fiyatı daha uygun, renk seçeneği geniş. Bir kısmı makinede yıkanabilir; mutfak, balkon ve çocuk odası için pratik bir seçim.

Elle dokumanın makine dokumasından nasıl ayırt edildiğini el dokuması ile makine halısı farkı yazısında anlattım; kilim için de aynı kontroller geçerli: halıyı ters çevirip arkasına bakın, düzensizlik el işçiliğinin işaretidir.

Sitedeki bütün kilim modellerini dokuma filtresiyle tek sayfada görebilirsiniz. Eski kilim parçalarının dikilmesiyle yapılan kilim patchwork modelleri ise patchwork halı yazısında anlattım.

Kilim nerede kullanılır?

Kilimin ince ve hafif olması, halının zorlandığı yerlerde avantaj sağlıyor.

Mutfak ve yemek alanı. İnce olduğu için sandalye ayakları takılmıyor, kolay silkeleniyor.

Koridor ve giriş. Kapı altına sıkışmıyor. Uzun ve dar alanlar için yolluk boyunda kilimler var; ölçüleri koridor ve yolluk yazısında anlattım.

Yazlık ve balkon. Sıcak havada kalın halı istenmez; kilim serinlik verir, kolay toplanır.

Halı üzerine katman. Büyük, düz renkli bir halının üzerine küçük bir kilim sermek son yılların sevilen bir dekorasyon yöntemi.

Yerden ısıtmalı zeminler. İnce ve havsız olduğu için ısıyı geçirmesi kolay. Yerden ısıtmada dikkat edilecekleri ayrı bir yazıda anlattım.

Kilimin zayıf olduğu yer ise soğuk zeminler: kışın sıcak tutması istenen bir odada halının yerini tutmaz.

Kilim neden kayar, nasıl önlenir?

Kilimin en çok şikayet edilen yanı kayması. Halı ağır ve havlı olduğu için yerinde durur; kilim ise ince ve hafif olduğundan parke ve seramikte kolayca kayar, kenarları kıvrılabilir.

Çözüm basit: kilimin altına kaydırmaz bir file serin. Kilimden birkaç santim küçük kesilen bir file hem kaymayı önlüyor hem de kilimin zemine sürtünerek aşınmasını azaltıyor. Kıvrılan kenarlar için kilimi ters yönde birkaç saat rulo yapmak da işe yarıyor.

Kilim nasıl temizlenir?

Düz dokuma olduğu için kilimin temizliği halıya göre kolay, ama el dokuması kilimde dikkatli olmak gerekiyor.

1. Silkeleyin. Kilimi dışarıda silkelemek tozun çoğunu alır. Haftada

bir yapmak yeterli.

1. Süpürürken fırçayı kapatın. Döner fırça saçakları ve iplikleri

çekebilir. Düz başlıkla, hafifçe süpürün.

1. Lekeye soğuk su ve doğal sabun. Lekeyi ovalamadan, soğuk suyla

nemlendirilmiş bir bezle bastırarak alın. Sıcak su, el dokumasında boyaların akmasına yol açabilir.

1. El dokumasını makinede yıkamayın. Derin temizlik için kilim

yıkamada deneyimli bir firmaya verin.

1. Kurutmayı gölgede yapın. Doğrudan güneş renkleri soldurur.

Makine kilimlerinde ise ürün etiketine bakın; makinede yıkanabilir olanlar düşük derecede, hassas programda yıkanabiliyor. Genel leke yöntemlerini halı lekesi yazısında topladım.

Özetle

Kilim, ilmeksiz ve havsız dokunan düz bir yaygı. Halıdan ince, hafif ve kolay temizlenir; mutfak, koridor, yazlık ve yerden ısıtmalı zeminler için çok uygun. El dokuması kilim her biri tek olan, restore edilmiş parçalar; makine kilimi ise uygun fiyatlı ve pratik bir seçenek.

Modellere kilim halılar sayfasından ya da Apex Kilim koleksiyonundan bakabilirsiniz. Hangi kilimin hangi odaya uyacağını sormak için bize yazın.

---

Yazar hakkında

Osman Kaan Uman, Arya Halı Sarayı'nın kurucusu ve sahibidir. 15 yıldır halı sektöründe çalışıyor; müşterilerine ebat, doku ve malzeme seçiminde birebir danışmanlık veriyor. Safranbolu'daki mağazada ve aryahalisarayi.com üzerinden satış yapıyor.

Halınızla ilgili aklınıza takılan bir şey olursa bize yazın ya da mağazayı arayın - ölçü danışmanlığı ücretsiz.